Mỗi vùng có một loại thiên tai đặc trưng, và điều đó ảnh hưởng tới cách xây nhà, giá bảo hiểm và cả quyết định chọn nơi sống.
Bản đồ rủi ro theo vùng
Ven biển đông và đông nam: bão nhiệt đới, mùa kéo dài nhiều tháng giữa năm. Nguy hiểm lớn nhất thường không phải gió mà là nước dâng và ngập.
Dải đồng bằng giữa: lốc xoáy, tập trung vào mùa xuân và đầu hè. Diện ảnh hưởng hẹp nhưng sức tàn phá trong dải đó rất lớn và thời gian cảnh báo tính bằng phút.
Phía tây: cháy rừng vào mùa khô, và động đất dọc các đới đứt gãy — loại thiên tai duy nhất gần như không dự báo trước được.
Phía bắc và đông bắc: bão tuyết, băng giá, mất điện diện rộng kéo dài nhiều ngày.
Hệ thống cảnh báo
Cảnh báo được phát tự động tới điện thoại di động trong vùng ảnh hưởng, không cần đăng ký. Ngoài ra còn còi báo động ngoài trời ở các vùng lốc xoáy và phát thanh thời tiết chuyên dụng.
Có hai mức cần phân biệt rõ, vì nhầm lẫn giữa chúng là nguyên nhân nhiều người phản ứng chậm. Mức thứ nhất nghĩa là điều kiện thuận lợi để hiện tượng xảy ra — nên chuẩn bị. Mức thứ hai nghĩa là hiện tượng đang xảy ra hoặc sắp xảy ra ngay — phải hành động lập tức.
Bảo hiểm: chỗ nhiều người vỡ mộng
Bảo hiểm nhà thông thường không bao gồm ngập lụt. Đây là điều rất nhiều chủ nhà chỉ phát hiện sau khi nước đã vào nhà. Bảo hiểm ngập là hợp đồng riêng, mua riêng, và thường có thời gian chờ trước khi có hiệu lực.
Động đất cũng thường phải mua riêng ở các bang có rủi ro. Với bão, nhiều hợp đồng ở vùng ven biển áp mức khấu trừ riêng cho thiệt hại do bão, tính theo tỷ lệ phần trăm giá trị căn nhà chứ không phải một khoản cố định — con số này có thể rất lớn.
Ở những vùng rủi ro cao, một số công ty đã ngừng nhận hợp đồng mới, khiến chủ nhà phải dùng phương án dự phòng do bang lập ra, thường đắt hơn và bảo vệ ít hơn.
Quy chuẩn xây dựng phản ánh rủi ro địa phương
Nhà ở vùng bão có yêu cầu về neo giữ mái, cửa chống vật bay và cao độ nền. Nhà vùng động đất có yêu cầu về kết cấu chịu lực ngang. Nhà vùng cháy rừng có yêu cầu về vật liệu mái và khoảng trống quanh nhà.
Đây là lý do nhà cùng diện tích nhưng chi phí xây rất khác nhau giữa các vùng, và là lý do nên hỏi rõ năm xây dựng khi mua nhà cũ — công trình xây trước khi quy chuẩn được siết có thể không đạt chuẩn hiện hành.
Chuẩn bị tối thiểu
Khuyến cáo chung ở mọi vùng là chuẩn bị đủ để tự lo trong vài ngày: nước uống, thực phẩm không cần nấu, đèn pin, pin dự phòng, thuốc men, bản sao giấy tờ quan trọng, và một ít tiền mặt vì mất điện thì máy quẹt thẻ không hoạt động.
Với vùng có sơ tán, việc cần làm trước là biết tuyến sơ tán của khu mình và thống nhất trước một điểm hẹn của gia đình, vì mạng di động thường quá tải đúng lúc cần nhất.
Mất điện và chuẩn bị tại nhà
Một hệ quả chung của nhiều loại thiên tai là mất điện, đôi khi kéo dài nhiều ngày. Lưới điện Mỹ chia thành nhiều hệ thống khu vực, và phần lớn đường dây ở khu dân cư đi nổi nên dễ đứt vì cây đổ và băng.
Điều cần biết trước: mất điện thì máy bơm giếng ngừng chạy nên nhà dùng giếng sẽ mất luôn nước, hệ thống sưởi trung tâm cũng ngừng dù dùng khí đốt, và cửa nhà để xe tự động phải mở bằng tay theo cơ cấu gạt riêng.
Nhiều gia đình ở vùng hay mất điện sắm máy phát. Nếu dùng, quy tắc an toàn quan trọng nhất là không bao giờ chạy máy phát trong nhà, trong nhà để xe hay gần cửa sổ, vì khí thải không màu không mùi và đã gây nhiều ca ngộ độc mỗi mùa bão.
Điều này ảnh hưởng tới quyết định chọn nơi sống
Không vùng nào không có rủi ro, nên câu hỏi không phải tránh hoàn toàn mà là chấp nhận loại nào. Điều đáng làm trước khi mua nhà là tra bản đồ ngập của chính địa chỉ đó, hỏi mức phí bảo hiểm thực tế, và hỏi hàng xóm về những lần sự cố gần nhất.
Phí bảo hiểm là chỉ dấu tốt và trung thực về rủi ro: nơi nào công ty bảo hiểm tính cao hoặc từ chối bán, nơi đó rủi ro thật sự cao — con số này nói nhiều hơn mọi lời quảng cáo bất động sản.
Bảo hiểm nhà có bao gồm ngập lụt không?
Thông thường là không. Bảo hiểm ngập là hợp đồng riêng và thường có thời gian chờ trước khi có hiệu lực, nên không thể mua khi bão đã tới.
Hai mức cảnh báo khác nhau thế nào?
Mức thứ nhất nghĩa là điều kiện thuận lợi để hiện tượng xảy ra, nên chuẩn bị. Mức thứ hai nghĩa là hiện tượng đang hoặc sắp xảy ra ngay, phải hành động lập tức.
Vùng nào ít thiên tai nhất?
Không vùng nào hoàn toàn không có. Mỗi vùng có loại rủi ro riêng, nên việc chọn thực chất là chọn loại rủi ro mình chấp nhận được.
Làm sao biết rủi ro của một địa chỉ cụ thể?
Tra bản đồ ngập của địa chỉ đó, hỏi mức phí bảo hiểm thực tế và hỏi hàng xóm về các sự cố gần nhất. Phí bảo hiểm là chỉ dấu trung thực về mức rủi ro.
