Ngoài trường công: trường tư, trường bán công và học tại nhà

Khoảng một phần mười học sinh Mỹ không học trường công theo tuyến, và mỗi lựa chọn thay thế có luật chơi riêng.

Trường bán công

Đây là loại hay bị hiểu nhầm nhất. Trường bán công là trường công: miễn học phí, không chọn lọc đầu vào theo học lực, nhận ngân sách nhà nước.

Khác biệt nằm ở quản trị. Trường hoạt động theo một bản thoả thuận với cơ quan cấp phép, được tự do hơn về chương trình, lịch học và tuyển dụng giáo viên, đổi lại phải đạt các chỉ tiêu đã cam kết, nếu không có thể bị đóng cửa.

Vì không phân tuyến theo địa chỉ, khi số đơn vượt số chỗ thì tuyển bằng bốc thăm công khai chứ không xét điểm.

Tranh luận về loại trường này rất gay gắt. Bên ủng hộ nói nó cho gia đình thu nhập thấp một lựa chọn mà trước đây chỉ người đủ tiền mới có. Bên phản đối nói nó rút học sinh và ngân sách khỏi trường công theo tuyến, làm trường còn lại yếu đi. Kết quả nghiên cứu không đồng nhất: chất lượng rất khác nhau giữa các trường và giữa các bang.

Trường nam châm

Cũng là trường công, nhưng chuyên sâu một lĩnh vực — khoa học kỹ thuật, nghệ thuật biểu diễn, ngoại ngữ, hoặc chương trình quốc tế.

Khác trường bán công ở chỗ chúng vẫn nằm trong hệ thống học khu, và nhiều trường có xét tuyển theo học lực hoặc năng khiếu. Đây thường là lựa chọn mạnh nhất trong hệ công lập nhưng số chỗ ít và cạnh tranh cao.

Trường tư và trường tôn giáo

Trường tư thu học phí, tự đặt chương trình, tự chọn học sinh. Phần lớn học sinh trường tư ở Mỹ theo học các trường gắn với một tổ chức tôn giáo, vốn có mức học phí thấp hơn nhiều so với trường tư độc lập.

Trường tư không bắt buộc nhận học sinh có nhu cầu đặc biệt và không chịu cùng bộ quy định như trường công về chương trình hay kiểm tra chuẩn hoá. Điều này vừa là tự do vừa là rủi ro, tuỳ trường.

Nhiều trường tư có quỹ hỗ trợ học phí. Cũng như đại học, mức niêm yết không phải mức mọi gia đình trả, và việc hỏi thẳng về hỗ trợ là bình thường.

Phiếu học phí và các cơ chế tương tự

Một số bang cho phép chuyển phần ngân sách nhà nước dành cho một học sinh sang trường tư mà gia đình chọn, dưới dạng phiếu học phí hoặc tài khoản tiết kiệm giáo dục.

Đây là chủ đề chính trị nóng. Câu hỏi pháp lý xoay quanh việc tiền công có được dùng cho trường tôn giáo hay không; câu hỏi chính sách xoay quanh việc cơ chế này giúp gia đình nghèo thật sự tới mức nào, khi phiếu thường không đủ bù toàn bộ học phí và phần chênh vẫn phải tự trả.

Học tại nhà

Học tại nhà hợp pháp ở mọi bang nhưng quy định rất khác nhau: có bang chỉ cần thông báo, có bang yêu cầu nộp chương trình, đánh giá định kỳ hoặc kiểm tra chuẩn hoá.

Số gia đình chọn cách này đã tăng đáng kể, với lý do đa dạng: nhu cầu đặc biệt của trẻ, niềm tin tôn giáo, lịch làm việc của cha mẹ, hoặc không hài lòng với trường sẵn có.

Hai câu hỏi thực tế luôn phải trả lời: gia đình có đủ thời gian và năng lực dạy hay không, và trẻ lấy tương tác xã hội cùng bạn bè ở đâu. Phần lớn gia đình giải quyết vế thứ hai bằng cách tham gia các nhóm học chung, lớp học theo môn và hoạt động thể thao cộng đồng.

Chọn thế nào

Không có loại trường nào tốt hơn cho mọi đứa trẻ. Điều đáng làm là đi thăm trường thật, dự một buổi học nếu được, hỏi tỷ lệ giáo viên nghỉ việc hằng năm — một chỉ dấu rất tốt về sức khoẻ nội bộ của trường — và nói chuyện với phụ huynh đang có con học ở đó.

Với mọi lựa chọn ngoài trường công theo tuyến, cần kiểm tra thêm một việc: trường có được kiểm định và bằng tốt nghiệp có được các trường bậc trên công nhận hay không.