Một năm ở Mỹ có nhịp riêng, và biết trước nhịp ấy giúp người mới sang sắp việc, sắp tiền và sắp cả chuyến bay về thăm nhà.
Ngày nghỉ liên bang không phải ngày nghỉ của mọi người
Đây là điểm hay gây nhầm. Danh sách ngày nghỉ liên bang áp dụng bắt buộc cho cơ quan nhà nước liên bang; ngân hàng và bưu điện thường đóng theo.
Khu vực tư nhân không bị buộc phải nghỉ. Nhiều công ty văn phòng theo lịch đó, nhưng bán lẻ, nhà hàng, y tế và sản xuất thì thường vẫn hoạt động, có nơi trả thêm cho ca ngày lễ.
Nhịp bốn mùa
Đầu năm là giai đoạn trầm: thời tiết lạnh, mọi người vừa tiêu nhiều dịp cuối năm nên thắt chặt chi tiêu. Đây cũng là mùa khai thuế, kéo dài tới giữa tháng Tư.
Mùa xuân có kỳ nghỉ giữa năm học, thời điểm gia đình hay đi chơi và sinh viên đi du lịch. Cuối mùa là mùa tốt nghiệp, với rất nhiều tiệc gia đình.
Mùa hè bắt đầu bằng một ngày nghỉ cuối tháng Năm và kết thúc bằng một ngày nghỉ đầu tháng Chín — hai mốc này đóng khung toàn bộ mùa du lịch, mùa nướng ngoài trời và mùa nghỉ hè của học sinh. Giá vé máy bay và khách sạn cao nhất trong khoảng này.
Mùa thu là lúc năm học bắt đầu lại, thể thao học đường vào mùa, và chuỗi lễ cuối năm khởi động.
Chuỗi lễ cuối năm
Cuối tháng Mười là một ngày lễ hoá trang, chủ yếu cho trẻ con, với tục đi xin kẹo quanh khu phố. Đây thường là dịp đầu tiên gia đình mới đến làm quen với hàng xóm.
Cuối tháng Mười một là lễ Tạ ơn — với nhiều người Mỹ, đây mới là ngày lễ gia đình lớn nhất trong năm, lớn hơn cả dịp cuối tháng Mười hai. Cả nước di chuyển về nhà, và đây là kỳ nghỉ đông đúc nhất ở sân bay và trên đường.
Ngay sau đó là mùa mua sắm lớn nhất năm, kéo dài tới hết tháng Mười hai, khép lại bằng dịp lễ cuối năm và giao thừa.
Lưu ý thực tế cho người mới: vé máy bay dịp Tạ ơn và cuối năm tăng rất mạnh và cần đặt trước nhiều tháng.
Những ngày mang ý nghĩa tưởng niệm
Một số ngày nghỉ không phải dịp vui mà là dịp tưởng niệm — ngày tưởng nhớ quân nhân đã mất, ngày tri ân cựu chiến binh, ngày tưởng niệm nhà hoạt động dân quyền, ngày kỷ niệm việc chấm dứt chế độ nô lệ.
Ở nơi làm việc, cách ứng xử phù hợp với những ngày này khác với lời chúc vui vẻ thông thường. Đây là chi tiết nhỏ nhưng dễ gây lúng túng cho người mới.
Lịch học chi phối lịch gia đình
Với gia đình có con, năm được chia theo lịch học chứ không theo lịch dương. Năm học thường bắt đầu cuối tháng Tám và kết thúc cuối tháng Năm hoặc đầu tháng Sáu, với vài kỳ nghỉ xen giữa.
Kỳ nghỉ hè dài khoảng mười tuần là bài toán thật sự với cha mẹ đi làm, vì phải sắp xếp trại hè hoặc người trông. Đây là khoản chi mùa hè mà nhiều gia đình mới sang không lường trước.
Tặng quà và dự tiệc
Vài quy ước hữu ích. Được mời tới nhà ăn tối thì mang một món nhỏ — chai rượu, bó hoa, món tráng miệng — là thông lệ, dù chủ nhà luôn nói không cần.
Tiệc cưới và tiệc mừng em bé thường có danh sách quà đăng ký sẵn, nơi gia chủ liệt kê thứ họ cần. Mua theo danh sách đó không bị coi là thiếu tình cảm mà ngược lại, là làm đúng ý.
Ở chỗ làm, quà tặng thường nhỏ và mang tính tập thể. Tặng quà đắt tiền cho cấp trên có thể gây khó xử vì nhiều nơi có quy định nội bộ về giá trị quà được nhận — điều khác hẳn thói quen ở Việt Nam.
Người Việt giữ hai lịch cùng lúc
Phần lớn gia đình Việt ở Mỹ sống theo hai lịch song song: lịch Mỹ cho công việc và trường học, lịch âm cho Tết, giỗ chạp, rằm tháng Bảy.
Tết Nguyên đán không phải ngày nghỉ ở Mỹ, nên thường phải xin nghỉ phép hoặc dồn hoạt động vào cuối tuần gần nhất. Ở các vùng đông người Việt, hội chợ Tết và các chương trình cộng đồng thường tổ chức vào cuối tuần chứ không đúng ngày mùng một.
Với gia đình có trẻ sinh ra ở Mỹ, chính những dịp này là nơi bọn trẻ tiếp xúc với tiếng Việt và nếp nhà nhiều nhất trong năm — nên nhiều gia đình coi việc giữ lịch âm là việc đáng công, dù phải sắp xếp vất vả.
Ngày nghỉ liên bang thì mọi người đều được nghỉ phải không?
Không. Danh sách đó bắt buộc với cơ quan liên bang; khu vực tư nhân tự quyết định, và nhiều ngành dịch vụ vẫn làm việc bình thường.
Ngày lễ nào là dịp gia đình lớn nhất?
Với nhiều người Mỹ là lễ Tạ ơn cuối tháng Mười một, thời điểm cả nước di chuyển về nhà và là kỳ nghỉ đông đúc nhất trong năm.
Tết Nguyên đán có được nghỉ không?
Không phải ngày nghỉ chính thức ở Mỹ. Thường phải xin nghỉ phép, và các hoạt động cộng đồng hay tổ chức vào cuối tuần gần nhất.
Nghỉ hè của trẻ kéo dài bao lâu?
Khoảng mười tuần, thường từ cuối tháng Năm tới cuối tháng Tám. Cha mẹ đi làm thường phải sắp xếp trại hè hoặc người trông, và đây là khoản chi đáng kể.
