Trên xuống, trái qua:  Huy hiệu – Lá cờ – Vị trí bang Alamaba trên bản đồ Mỹ

Các vườn quốc gia của Alabama bao gồm Vườn Quốc gia quân đội Horseshoe Bend ở Daviston, Khu vực cấm săn Quốc gia Hẻm núi Little Riverở Fort Payne, Đài kỷ niệm Quốc gia Russell Cave ở Bridgeport, Công viên Lịch sử Phi công Quốc gia Tuskegee ở Tuskegee, và Công viên Lịch sử Quốc gia – Học viện Tuskegee gần Tuskegee. Alabama cũng có Đại lộ Natchez Trace, Đường lịch sử Quốc gia Selma To, và Đường lịch sử Quốc gia – Con đường Nước mắt. Các thành phố quan trọng: Auburn, Birmingham, Decatur, Dothan, Florence, Gadsden, Huntsville, Mobile, Montgomery, Talladega, Tuscaloosa.

Vườn quốc gia Russell Cave

Ảnh hưởng của các thổ dân Hoa Kỳ được nhớ rất nhiều ở Alabama. Vài trong những thổ dân ở Alabama ngày xưa là người Alabama (Alibamu), Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, Koasati, và Mobile. Những thổ dân bắt đầu buôn bán với vùng Đông Bắc dùng sông Ohio trong Chu kỳ Nấm mồ (1000 TCN – 700 CN), và họ tiếp tục buôn bán như vậy đến khi người Âu Châu đến. Ảnh hưởng Trung Mỹ rõ ràng trong văn hóa ruộng đất của người Mississippi tiếp theo.

Học viện Tuskegee

Pháp xây dựng thuộc địa Âu Châu đầu tiên trong tiểu bang ngày nay là Mobile vào năm 1702. Miền Nam Alabama thuộc Pháp từ năm 1702 đến 1763, thuộc Tây Florida của Anh từ 1763 đến 1780, và thuộc Tây Florida của Tây Ban Nha từ 1780 đến 1814. Miền Bắc và Trung Alabama thuộc về Georgia của Anh từ 1763 đến 1783 và thuộc lãnh thổ Mississippi của Hoa Kỳ từ đấy. Quyền tiểu bang của nó bị hoãn lại vì không có bờ biên. (Andrew Jackson giải quyết vấn đề đó khi chiếm Mobile của Tây Ban Nha vào năm 1814.) Alabama được trở thành tiểu bang thứ 22 vào năm 1819.

Vườn Quốc gia quân đội Horseshoe Bend

Tiểu bang Alabama rút ra khỏi Liên bang ngày 11 tháng 1 năm 1861 và trở thành một tiểu bang của các Tiểu bang Liên minh Hoa Kỳ, được gọi Cộng hòa Alabama từ ngày 18 tháng 2 năm 1861. Tuy không nhiều trận đánh diễn ra ở tiểu bang này, nhưng Alabama đóng góp vào khoảng 120.000 lính trong Nội chiến Hoa Kỳ. Sau chiến tranh, chính phủ lâm thời được thành lập vào năm 1865, và Alabama được chính thức gia nhập lại vào Liên bang ngày 14 tháng 7 năm 1868. Alabama là trung tâm của các Tiểu bang Liên minh trong Nội chiến và là nơi quan trọng nhất khi Phong trào Dân quyền của thời 1950 và 1960.

Alaska trên bản đồ nước Mỹ

Alaska là một trong hai tiểu bang (tiểu bang còn lại là Hawaii) không giáp với bất kỳ tiểu bang nào khác của Mỹ. Tiểu bang gần Alaska nhất làWashington nhưng cách đến 800kilômét (500 dặm), qua địa phận Canada. Alaska cũng là tiểu bang duy nhất thuộc lục địa mà để đến được thủ phủ Juneau cần phải dùng đường thủy hoặc đường không, bởi vì không cóđường nào nối Juneau với các vùng khác của tiểu bang.

Thành phố Anchorage – thành phố lớn nhất của Alaska

Alaska giáp Yukon và British Columbia (Canada) về phía đông; vịnh Alaska và Thái Bình Dương về phía nam; biển Bering, eo biển Bering, và biển Chukchi về phía tây, và biển Beaufort và Bắc Băng Dương về phía bắc. Alaska là tiểu bang rộng lớn nhất của Hoa Kỳ. Chỉ có 18 quốc gia trên thế giới rộng hơn nó.

Alaska mùa xuân

Phần lớn diện tích Alaska được băng tuyết phủ quanh năm. Ở đây đặc biệt có trữ lượng dầu mỏ rất lớn. Tuy nhiên, các sinh vật ở Alaska được cho là rất quý hiếm, tồn tại từ thời nguyên thủy đến nay, nên chính phủ hiện không cho mở rộng khai khoáng. Vấn đề mỏ dầu ở những vùng như Khu trú ẩn Động vật hoang dã Quốc gia Bắc Cực (ANWR) được tranh cãi lâu năm và là “bóng đá chính trị” (political football) của các tổng thống từ thời Jimmy Carter.

Alaska mùa đông

Thành phố đông nhất của Alaska là Anchorage với 260.283 dân, trong đó 225.744 người ở khu vực thành thị. Nó là thành phố thứ ba theo diện tích, nhỏ hơn hai thành phố khác của Alaska. Sitka là thành phố lớn nhất của Hoa Kỳ theo diện tích, đằng sau là Juneau.
Các cư dân đầu tiên của Alaska là những người châu Á. Họ đã băng qua mảng băng dày trên eo biển Bering gọi là cầu đất liền Bering từ khoảng 10.000 năm TCN. Người Inupiaq,Inuit và Yupik, Aleut, và nhiều loại thổ dân châu Mỹ là những tộc người tiêu biểu nhất. Phần lớn trong số đó đều đã di cư về miền đông và nam.

Những du thuyền sang trọng sẵn sàng phục vụ bạn thăm quan Alaska

Những bản viết đầu tiên cho biết rằng người Âu Châu đầu tiên tới Alaska đến từ Nga. Nhà thám hiểm Nga Vitus Bering cũng băng qua biển Bering, nhưng bằng thuyền buồm, và Công ty Nga-Mỹ chủ yếu săn rái cá biển để lấy da lông. Thuộc địa của họ không thành công lắm, do chi phí chuyên chở. Trong thời kỳ từ năm 1742 tới năm 1867, Đế quốc Nga tuyên bố Alaska là thuộc địa của mình. Tin tức về Đạo luật Anh Bắc Mỹ năm 1867 lo lắng ở Washington, D.C..

Theo đó, vào ngày 1 tháng 7 năm 1867, Nhà nước Tự trị Canada (Dominion of Canada) sẽ thành lập. “Vương quốc phía Bắc” này có thể đe dọa nền tự do của “Cộng hòa phía nam”. (Xem Short History of Canada của McNaughton.) Do đó, Ngoại trưởng Hoa Kỳ William Seward đã đề xuất mua lạithuộc địa miền Tây Bắc Bắc Mỹ của Nga. Thượng Nghị viện Hoa Kỳ thông qua điều này ngay, và Alaska về tay Hoa Kỳ chỉ với giá 7.200.000đô la Mỹ vào ngày 9 tháng 4 năm 1867. Quốc kỳ Hoa Kỳ nhanh chóng được cắm lên vùng lãnh thổ mới vào ngày 18 tháng 10, trở thành ngày Alaska (ngày thành lập tiểu bang hay ngày tiểu bang gia nhập Liên bang)

Vị trí của tiểng bang Arizona trên bản đồ nước Mỹ (tô đỏ)

Arizona nổi tiếng phần lớn do cảnh sa mạc, bao gồm cây xương rồng. Nó cũng nổi tiếng bởi mùa hè nóng nực và mùa đông ấm áp. Nổi tiếng ít hơn là rừng thôngcao ở phía trung bắc của tiểu bang, tương phản với những vùng sa mạc thấp hơn của tiểu bang. Giống như các vùng khác ở miền Tây Nam, Arizona có rất nhiều địa thế thêm vào những vùng sa mạc. Hơn nửa tiểu bang là núi và cao nguyên, và phần tiểu bang này có rừng thông vàng (Pinus ponderosa) lớn nhất ở Hoa Kỳ.Mogollon Rim, dốc đứng 600 mét(2.000 foot), xẻ qua phần giữa của tiểu bang và định ranh giới tây nam của cao nguyên Colorado, ở đấy vụ cháy lớn nhất của tiểu bang xảy ra vào năm2002. Arizona thuộc về tỉnh Lưu vực và Dãy núi của Bắc Mỹ. Miền này bị khắc do tác dụng của núi lửa tiền sử, sau đó do sự nguội và sự lún xuống liên quan. Cả miền này đang lún xuống từ từ.

Cây Jesu – giống cây đặc trưng của Arizona trong vườn quốc gia Saguaro

Các nhà lịch sử không đồng ý về gốc của tên “Arizona” để chỉ đến vùng này. Ba cách giải thích là:

–  Tiếng O’odham alĭ ṣon (“suối nhỏ”), thực sự là tên của một thị trấn được gọi “Arizonac” trong tiếng Anh. Arizonac là thị trấn nhỏ cáchbiên giới Mỹ-Mễ khoảng 12 km (8 dặm) thuộc tiểu bang Sonora của Mexico. Ngày xưa nó có thể được phát âm là alĭ son hoặc alĭ sona. Âm “l” trong tiếng O’odham là phụ âm xát bên ổ răng kêu, những người nói tiếng Tây Ban Nha hay tiếng Anh có thể tưởng là giống âm r. Sau đó vào giữa thế kỷ 18, những người truyền giáo Tây Ban Nha đổi các bản đồ vùng này của Cha Eusebio Francisco Kino; họ đổi tên của trị trấn Arizonac thành Arizona. Lúc mà các bản đồ này được tái bản và phân phối ở Âu Châu, tên Arizona bắt đầu chỉ đến cả phía bắc của Tân Tây Ban Nha.

–  Tiếng Tây Ban Nha árida zona (“đới khô khan”).
–  Tiếng Nahuatl hay Aztec arizuma, tức là “cầm bạc”.

Thủy điện Hoover Dam với con sông Colorado nằm giáp biên giới bang Nevada

Từ trái qua, từ trên xuống: Vị trí bang Cali trên bản đồ nước Mỹ (tô đỏ) – Huy hiệu – Lá cờ của bang

California kề cận với Thái Bình Dương, Oregon, Nevada, Arizona, và tiểu bang Baja California của Mexico. Tiểu bang này có nhiều cảnh tự nhiên rất đẹp, bao gồm Central Valley rộng rãi, núi cao, sa mạc nóng nực, và hàng trăm dặm bờ biển đẹp. Hầu hết các thành phố lớn của tiểu bang nằm sát hay gần bờ biển Thái Bình Dương, đáng chú ý là Los Angeles, San Francisco, San Jose, Long Beach, Oakland, Santa Ana/Quận Cam, và San Diego. Tuy nhiên, thủ phủ của tiểu bang, Sacramento, là một thành phố lớn nằm trongthung lũng Trung tâm.

Vị trí bang Colorado trên bản đồ nước Mỹ

Địa lý

Colorado là một trong ba tiểu bang có các ranh giới nằm trên vĩ tuyến và kinh tuyến (hai tiểu bang kia là Wyoming và Utah). Tiểu bang bắt đầu từ 37° đến 41° vĩ độ bắc và từ 102° đến 109° kinh độ tây. Đài kỷ niệm Bốn Gốc ở cực tây nam ở 37° vĩ độ bắc và 109° kinh độ tây.

Về phía đông của dãy núi Trước mặt(Front Range) của dãy núi Rocky làđồng bằng đông Colorado, phần củađồng bằng Lớn ở trong Colorado có cao độ từ 1.000 đến 2.000 mét (3.500 đến 7.000 foot). Kansas và Nebraskanằm bên cạnh Colorado về phía đông. Đồng bằng này dân cư thưa thớt và hầu hết người dân sống dọc theo hai con sông Nam Platte và Arkansas vàĐường số 70. Tiểu bang có mưa rất ít, lượng mưa trung bình hàng năm là 380milimét (15 inch). Miền này chỉ có vài vùng đất có nước tưới tiêu, và phần lớn đất dành cho nông nghiệp đất khôhay trại chăn nuôi gia súc. Cây lúa mìvụ đông là vụ mùa đặc trưng và hầu hết các thị trấn nhỏ trong vùng tự hào vì có cả tháp nước và máy hút lúa.

Các thành phố lớn và thị trấn nằm phía đông dãy núi Trước mặt, gần Đường số 25. Phần lớn dân cư Colorado ở trong khu vực đô thị đông đúc này.
Dãy núi Trước mặt của dãy núi Rocky có những đỉnh nổi tiếng như đỉnh Long, núi Evans, đỉnh Pike, và Spanish Peaks gần Walsenburg về phía nam. Nước ở vùng này chảy về phía đông, và vùng này có rừng và thành thị ở một phần. Khi các thành phố ở đây mở mang, đất ở đây không còn được sử dụng cho việc đốn gõ và nuôi vật ăn cỏ, dẫn đến dầu xăng đống lên. Trong hạn hán năm 2002, những vụcháy rừng xảy ra ở vùng này.

Về phía tây của dãy núi Trước mặt nằm đường chia lục địa của Bắc Mỹ. Về phía tây của đường chia là dốc Tây. Nước chảy từ phía đông của đường chia này vàovịnh Mexico theo sông Mississippi, và nước cũng chảy từ phía tây của đường chia vào Thái Bình Dương theo sông Colorado.

Vào miền trung của dãy núi Rocky nằm vài lưu vực (ở đấy gọi là park) rộng và cao. Về miền bắc, về phía đông của đường chia lục địa là lưu vực Bắc (North Park). Nước chảy từ lưu vực này theo sông Bắc Platte, đó chảy về hướng bắc vào Wyoming. Một chút về phía nam nhưng ở bên tây của đường chia nằm lưu vực Trung (Middle Park), nước chảy theo sông Colorado. Lưu vực Nam (South Park) là thượng nguồncủa sông Nam Platte. Về phía nam nằm thung lũng San Luis, thượng nguồn sông Rio Grande, nó chảy vào New Mexico. Qua dãy núi Sangre de Cristo về phía đông của thung lũng San Luis làthung lũng Núi ướt (Wet Mountain Valley). Những lưu vực này, nhất là thung lũng San Luis, nằm theo kẽ hở Rio Grande (Rio Grande Rift), thành hệ địa chất lớn, và các nhánh của nó. (Xem thung lũng Đại kẽ – Great Rift Valley.)

Quang cảnh tuyệt đẹp của 1 phần dãy núi Rocky

Dãy núi Rocky trong Colorado có 54 đỉnh cao hơn 4.270 m (14.000 foot), được gọi fourteenertrong nghề leo núi do độ cao trong hệ đo lường Hoa Kỳ. Các núi đây có cây tùng bách và cây lá rung tới đường giới hạn cây cối, cao độ từ khoảng 4.000 m (12.000 foot) vào miền nam tiểu bang đến 3.200 m (10.500 foot) vào miền bắc; trên đường này chỉ có cây cối Alpine. Dãy Rocky chỉ có thuyết vào mùa đông; phần nhiều tuyết tan ra vào giữa tháng 8 trừ một số sông băng nhỏ. Vành đai Khoáng vật Colorado, kéo ra từ dãy núi San Juan vào miền tây nam tới Boulder vàThành phố Trung (Central City) trên dãy núi Trước mặt, bao gồm phần nhiều của những khu vực mỏ vàng và bạc lịch sử của Colorado.

Nước phần lớn chảy xuống dốc Tây theo sông Colorado và các nhánh của nó. Nổi tiếng về miền nam là dãy núi San Juan, một dãy núi rất lởm chởm, và về phía tây của dãy San Juan có cao nguyên Colorado, một sa mạc cao giáp với miền nam Utah. Grand Junction là thành phố lớn nhất trên dốc Tây. Grand Junction sử dụng Đường số 70. Về phía đông nam của Grand Junction là Grand Mesa, một núi mặt bàn lớn. Xa hơn nữa về phía đông nằm các khu nghỉ trượt tuyết ở Aspen, Vail, Crested Butte, và Steamboat Springs. Gốc tây bắc của Colorado bên cạnh miền bắc Utah và miền tây Wyoming phần nhiều là bãi cỏ rộng ít người ở.
Từ miền tây qua bên đông, đất của tiểu bang này là lưu vực giống sa mạc, trở thành cao nguyên, rồi núi alpine, rồi đồng cỏ của đồng bằng Lớn. Núi Elbert là đỉnh cao nhất của dãy núi Rocky thuộc đất liền Hoa Kỳ. Đỉnh Pike nổi tiếng một tí về phía tây của Colorado Springs. Có thể nhìn thấy đỉnh hiu quạnh của nó từ gần biên giới Kansas vào những ngày nắng

Lịch sử

Tiểu bang này được đặt tên theo từ “Colorado” trong tiếng Tây Ban Nha, từ này có nghĩa là “hơi màu đỏ”, có thể là để chỉ đến những sự hình thành sa thạch màu đỏ ở vùng đó hoặc là màu đỏ nâu của sông Colorado.
Vùng đất, mà sau này là Colorado, trở thành 1 phần của Hoa Kỳ sau Vụ mua Louisiana năm 1803 và vụ Mexico nhượng lại phần đất năm1848. Nhiều người đã đến vùng Denver khi diễn ra các cuộc đổ xô đi tìm vàng ở Colorado năm 1859 (xem thêm Fifty-Niner và ở California), nhưng nhiều người đã bỏ đi sau một cuộc mở mang công nghiệp mỏ ban đầu. Lãnh thổ Colorado là mộtlãnh thổ của Hoa Kỳ ngày 28 tháng 2 năm 1861, và Colorado được chính phủ tăng cấp thành tiểu bang ngày 1 tháng 8 năm 1876. Vì tiểu bang này được gia nhập Hoa Kỳ một thế kỷ sau khi Hoa Kỳ tuyên bố độc lập, tiểu bang được tên hiệu “Tiểu bang Trăm năm” (“Centennial State”). Phụ nữ Colorado có quyền bỏ phiếu từ ngày 7 tháng 11 năm 1893. Ba tàu chiến khác nhau được đặt tên USS Colorado để bày tỏ sự kính trọng đối với tiểu bang này.

Hạt nhục đậu khấu

Tên “Connecticut” từ “Quinnehtukqut” trong tiếng Mohegan, tức là “Nơi trên sông dài” hoặc “Bên cạnh sông thủy triều dài”. Connecticut là tiểu bang thứ năm của 13 tiểu bang đầu tiên. Người Âu Châu đầu tiên ở thường trực tại Connecticut là người Thanh giáo Anh đến từ Massachusetts năm 1633. Hiến pháp đầu tiên của tiểu bang, “Các chỉ thị cơ bản”, được thông qua ngày 14 tháng 1 năm 1639, trong khi hiến pháp hiện hành, tức là hiến pháp thứ ba của Connecticut, được thông qua năm 1965. Cách viết tắt cũ của tên tiểu bang là “Conn.” Tên hiệu chính thức của Connecticut, được chọn năm 1959, là “Tiểu bang Hiến pháp” (tiếng Anh: The Constitution State). Tên hiệu phổ biến kia của Connecticut là “Tiểu bang Đậu khấu” (The Nutmeg State), cho nên dân cư Connecticut có thể được gọi “Nutmegger” (người đậu khấu).

Connecticut giáp với eo biển Đảo Dài (Long Island Sound) về phía nam, với Tiểu bang New York về phía tây, với Massachusetts về phía bắc, và với Rhode Island về phía đông. Thủ phủ là Hartford, và các thành phố lớn kia bao gồm New Haven, New London, Norwich, Stamford, Waterbury, Torrington, và Bridgeport. Tiểu bang này có tất cả 169 thị xã. Hartford và New Haven cạnh tranh nhau bằng hãnh diện và kinh tế, có lâu từ khi hai thành phố đó chia quyền thủ phủ, và cả từ khi New Haven và Hartford là hai thuộc địa riêng.